Welkom op

Fit en vaardig op School

Fysiek actieve taal- en rekenlessen om schoolprestaties te verbeteren

Fysiek actieve taal- en rekenlessen om schoolprestaties te verbeteren

Op een reguliere dag zijn basisschoolleerlingen 4 tot 6 uur in het klaslokaal. Het grootste gedeelte van die tijd zitten ze stil. Waarom zoveel stilzitten in de klas als het integreren van bewegingen in leertaken ook een goede manier kan zijn om schoolprestaties te verbeteren? Het Universitair Medisch Centrum Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen onderzochten de effectiviteit van fysiek actieve reken- en taallessen op leerprestaties, executieve functies en fitheid.

Fysiek actieve reken- en taallessen? Wat zijn dat?
Een fysiek actieve les (ofwel een ‘Fit en Vaardig’-les; F&V-les) duurt ongeveer 30 minuten en bestaat uit 10-15 minuten rekenen en 10-15 minuten taal (lezen en spelling). Aan het begin van elke les staan de kinderen naast of achter hun tafel en starten met de basisbeweging. Daarna volgt een korte introductie met uitleg over de les. Op het digitale schoolbord worden de fysieke oefeningen en de taal- en rekenopdrachten gevisualiseerd. De fysieke oefeningen bestaan uit oefen-bewegingen en basisbewegingen. Door het uitvoeren van de oefenbewegingen geven kinderen antwoord op een reken- of taalopgave. Zo spellen ze een woord door een sprong te maken bij elke uitgesproken letter. Tussen de oefenbewegingen voeren ze de basisbeweging uit. Ze joggen bijvoorbeeld op de plaats als ze nadenken over een antwoord. Door middel van bewegingen (spreid-sluit-sprong, kniebuiging, boks-beweging) geven ze antwoord op de vraag. Elke les eindigt met een afsluiting waarin de geoefende lesstof nog eens aan bod komt.

Opvallende voordelen
Vergeleken met gewone lessen hebben fysiek actieve reken- en taallessen opvallende voordelen. Ten eerste, de resultaten van het Groningse onderzoek laten zien dat de kinderen tijdens de F&V-lessen een groot deel van de tijd (60%, omgerekend 14 minuten) matig tot intensief aan het bewegen zijn. Hierdoor leveren de F&V lessen een bijdrage aan de beweegnorm en daarmee de gezondheid van kinderen. Ten tweede laten de resultaten zien dat de kinderen meteen na een F&V-les meer aandacht voor hun taak hebben dan na een gewone les. Een belangrijk punt, want taakgerichtheid is een goede voorspeller van schoolvaardigheden. Een derde voordeel, na één jaar bleek bovendien dat de kinderen die mee hebben gedaan aan de F&V lessen meer vooruit zijn gegaan op rekenvaardigheid dan de kinderen in de controle groep. Uit de voorlopige resultaten na twee jaar blijkt dat de kinderen zelfs meer vooruit zijn gegaan zowel rekenvaardigheid als spellingvaardigheid.

Aanbevelingen en vervolgonderzoek
Als we dit vertalen naar de onderwijspraktijk zouden leerkrachten in het basisonderwijs vaker gebruik moeten maken van fysieke activiteit bij het herhalen en automatiseren van reken- en taaloefenstof. Schoolprestaties worden er beter door en bovendien dragen dergelijke lessen bij aan de dagelijkse hoeveelheid fysieke activiteit, en daarmee de gezondheid, van kinderen.
De Groningse onderzoekers gaan verder uitzoeken hoe de relatie tussen bewegen en schoolprestaties werkt. Dit doen ze in samenwerking met de VU Amsterdam, CITO en RU Nijmegen. In dit onderzoek worden op een groot aantal basisscholen in West- en Noord-Nederland de effecten op cognitie onderzocht van zowel een complex beweegprogramma, als een programma gericht op matig tot intensief bewegen.